Пиппидің туған күні

Пиппидің қақпа бағанына отырып, ағашқа өрмелеуі

Пиппи, Томми мен Анника Виллекулла вилласының ауласында отырған. Пиппи қақпаның бір бағанына, Анника екіншісіне шығып алса, Томми қақпаның үстіне жайғасып алған. Қақпаның жанында биік алмұрт ағашы өсіп тұр еді. Тамылжыған тамыз айының жанға жайлы күндерінің бірі. Қоршауды жанай өскен алмұрт ағашының жемістері уылжып пісіп, төмен салбырап тұр. Балалар қолын созып, еш қиындықсыз үзіп жей береді. Олар алмұртты қаужап, дәнін көшеге түкіріп тастайды. Виллекулла вилласы қалашықтың ең шетінде орналасқан-тын. Мұнан шыққан көше даңғыл жолға айналып жүре береді. Бұл жердің табиғаты ерекше әдемі болғандықтан, қала тұрғындары мұнда жиі-жиі келгенді ұнататын. Балалар алмұрт жеп, дәнін шырт түкіріп отырған кезде бір қыз көше бойлап келе жатты. Қоршаудың бағанында отырған балаларды көрген ол кілт тоқтай қалды да: - Бұл маңайдан менің әкем өтпеді ме? - деп сұрады. - Іммм, әкең қандай еді? Көзі көк пе? - деді Пиппи оған сұраулы жүзбен қарап. - Иә. - Өте ұзын емес, аласа да емес, орта бойлы ма? - Иә. - Қара қалпағы мен қара туфлиі бар ма? - Дәл солай! - Жоқ, біз ондай кісіні көрген жоқпыз, - деді Пиппи. Еш нәрсе түсініп жарытпаған қыз бала оның жүзіне қарады да, ләм-мим деместен өз жолымен кете барды. Әлі алысқа ұзай қоймаған қызға Пиппи: - Тоқтай тұршы! - деп айқай салды. - Әкең таз ба еді? - Жоға, қайдағы таз! - деп қыз жалт қарады. Жүзінде таңырқау бар. - Ее, онда жолы болған екен, - деді Пиппи алмұрттан бір тістеп. Қыз біраз қарап тұрды да, әрі қарай асыға жүріп кетті. Пиппи оның соңынан тағы айқай салды: - Иығына дейін салбырап тұратын қалқанқұлақ емес пе? - Жоооқ! - Қыз артына таңырқай бұрылды. - Сен не, сондай үлкен құлақпен кетіп бара жатқан адамды көріп пе едің? - Е, жоға. Ондай адамның өткенін ешқашан көрмедім. Мен танитын адамның бәрі құлақпен емес, аяқпен жүреді. - Не деген сөз ұқпайтын ақымақсың! Мен сенен сондай қалқанқұлақ адамды көріп пе едің деп сұрадым. - Жоқ. Ондай құлақ ешкімде жоқ. Бұл жай сандырақ қой. Өзің ойлашы, сондай құлақ бола ма? - деді де ол біраз ойланып, сөзін жалғастырды. - Иә, біздің елде ондай жоқ. Бірақ Қытайда сәл басқаша. Бірде мен Шанхайда бір қытайлықты көрдім. Оның құлағының үлкен болғаны сонша, тура желбегей сияқты. Жаңбыр жауған кезде ол құлағын жамылып алатын да, құп-құрғақ болып рахаттанып отыра беретін. Су болса, құлағы су болады, өзі емес. «Жаңбырлы күндері достары мен таныстары қасында болса, оларды да құлағымен қалқалап, бәрі бірге мұңлы әндер айтып, жаңбырдың басылғанын күтіп отыра беретін. Құлағы үшін бәрі жақсы көретін оның аты Хай Шан еді Ол күн сайын таңертең жұмысқа жүгіріп бара жататын. Ұйқыны жақсы көрген адамның жұмысқа үнемі кешігіу жүретін әдеті ғой. Жел керген екі желкен сияқты құлағы бар оның жүгіріп бара жатқанына қарап тұрудың өзі бір ғанибет еді. Әкесін іздеп жүрген қыз бәрін ұмытып, аузы ашылған қалпы Пиппидің әңгімесін тыңдап қалыпты. Томми мен Анника да жеп отырған алмұрттарын ұмытып кетті. Олар да Пиппидің әңгімесін бар ынтасымен беріле тыңдап кетіпті. - Баласының көптігі сонша, ол тіпті олардың санын да білмейтін. Кенже баласының аты Петтер еді. - Не? Мүмкін емес. Қытайлықтар балаға Петтер деп ат қоймайды, - деді Томми оның сөзін бөліп. - Оның әйелі де солай деген. «Қытайлықтар балаға Петтер деп ат қоймайды» деген. Бірақ оны тыңдайтын Хай Шан ба?! «Петтер болады, әйтпесе мүлдем аты болмайды» деп қасарысқан. Сосын ашуланып құлағын бүркеген күйі, әйелі келісімін бергенше бұрышқа барып отырып алған. - Түсінікті, - деді Анника. - Бүкіл Шанхайда Петтерден өткен бұзық бала болған жоқ. Оның бұзықтығы сондай, тамақ ішкен кезде ол шешесін жылауға дейін жеткізетін. Қытайда қарлығаштың ұясын жейтінін естіген боларсыңдар? Содан анасы баласына деп бір тәрелке қарлығаштың ұясын салып қояды да, «Құлыным, әкең үшін бір қасық ұя жей қойшы» дейтін. Бірақ Петтер аузын ашпай, жемеймін деп басын шайқай беретін. Бұған Хай Шанның қатты ашуланғаны сонша, әйеліне Петтер әкесі үшін құстың ұясын жемейінше басқа тамақ істеме деп тапсырма береді. Хай Шанның айтқаны заң. Содан бастап құдайдың құтты күні Петтерге қарлығаштың ұясы ғана ұсынылып отырды. - Сандырақ, - деді жолда әңгіме тыңдап тұрған қыз. - Иә, дәл сен сияқты Хай Шан да «Сандырақ! Қырсыға бермесе, бала да құстың ұясын жей алады» деген еді әйеліне. Бірақ Петтердің қырсықтығы әкесінен асып түсті. Ол мамыр айынан қазанға дейін аузын ашпай отырып алды. - Сонда ол қалай тірі қалған? - деп аң-таң болды Томми. - Ол тірі қалған жоқ. Өліп қалды ол. Сол қырсық мінезі он сегізінші қазанда түбіне жетті. Он тоғызы күні жерленді. Ал жиырмасы күні бір қарлығаш ұшып келді де, дастарқанда сол күйі тұрған ұяға жұмыртқа салды. Сөйтіп ол ұя ақыр аяғында бір кәдеге жарады әйтеуір, - деді Пиппи көңілденіп. Содан кейін бұған сенер-сенбесін білмей состиып қарап тұрған қызға бұрылды. - Түрің біртүрлі ғой. Саған не болды? Мені өтірік айтып тұр деп ойлап тұрған жоқсың ба? Солай ма? Олай болса кел де, өзіме айт, - деді Пиппи жұдырығымен оған сес көрсетіп. - Жо-жо-жоқ, - деді қыз қорқып кетіп. - Сен өтірік айтып тұрған жоқсың. Бірақ... - Сонда мен өтірік айтып тұрған жоқпын ба? Әй, мен өтірікті суша сапырып жатырмын ғой. Қалай байқамағансың? Сен сонда кішкентай баланың мамырдан қазанға дейін тамақ жемей шыдайтынына сенесің бе? Олар үш-төрт ай тамақсыз шыдауы мүмкін, бірақ мамырдан қазанға дейін... жо-жоқ, шыдамайды. Бұл ақылға сыймайды. Сен мұның өтірік екенін білетін шығарсың? Адамдардың көрінген нәрсені айтып өзіңді адастыруына жол берме. Пиппидің осы сөзінен кейін қыз бұрылып жөнімен кетті, артына қайта қарамады. - Адамдар осынша аңқау болар ма, - деді Пиппи Томми мен Анникаға қарап. - Мамырдан қазанға дейін аш отыру сұмдық қой. Содан кейін алысқа ұзап кеткен қыздың соңынан айқай салды: - Жоқ, біз сенің әкеңді көрген жоқпыз! Соңғы күндері бірде-бір тазды кездестірмедік. Бірақ бар ғой, кеше осы жерден он жетеуі өткен. Өздері жетектесіп алыпты. Пиппидің бағы керемет болатын. Күтім көрмесе де, шалғы тимеген шалғын мен бей-берекет өсіп кеткен ақ, сары, қызыл түсті раушан гүлдері бақтың сәнін келтіріп тұратын. Көздің жауын алатындай жайнап тұрмаса да, олардың жұпар иісі мұрын жаратын. Мұнда жеміс ағаштары аз еді. Есесіне өрмелеуге таптырмас кәрі емендер мен шегіршін көп болатын. Томми мен Анниканың бағындағы ағаштар өрмелеуге жарамайтын. Оның үстіне, олардың ағашқа өрмелегенінен өлердей қорқатын шешелері құлап қалып жазым бола ма деп оларды ағашқа жолатпайтын. Томми мен Анниканың ағашқа қалай шығу керектігін білмейтіні содан еді. Пиппи «Еменге өрмелеуге қалай қарайсыңдар?» деп сұрағанда Томмидің көзі жайнап, қуанып кетті. Анника аздап қорқақтағанымен, емендегі табан тірер бұтақтардың көптігі оның да құлшынысын оятып жіберді. Жерден бірнеше метр көтерілген кезде еменнің діңі екіге айырылған екен. Ағаштың бұл тұсы төбесін емен жапырақтары көмкерген шағын лашық сияқты еді. Үш бала сол жерге жайланып отырып алды. Алып еменнін айқыш-ұйқыш бұтақтарындағы жасыл жапырақтар желмен тербеліп оларды ерекше күйге бөледі. - Мына жерде отырып кофе ішу керек екен. Мен қазір үйге барып 1-2 шыныаяқ кофе дайындап әкелейін, - деп Пиппи төменге түсті. Томми мен Анника алақандарын шапалақтап қуанып кетті. Пиппидің кофесі тез-ақ дайын болды. Ол таңертең ғана пісірген тәтті тоқашын да ала келіпті. Өзі еменнің түбінде тұрып алып ыдыстарды жоғарыға лақтыра бастады. Томми мен Анника оларды қағып алды. Екі шыныаяқтың бұтаққа тиіп сынып қалғаны болмаса, бәрі сәтті болды. Сынған ыдыстардың орнына Пиппи үйден басқасын әкелді. Сосын кезек тәтті тоқаштарға келді. Бұл бір көкке тоқаштар ұшқан күн болды. Бір жақсысы, тоқаш қанша бұтаққа тисе де сынбайды. Ең соңында бір қолына кофе қайнататын шәйнек, қалтасына кілегей құйылған бөтелке мен бір қорап қант салған Пиппи жоғарыға көтерілді. Томми мен Анника өмірінде дәл осындай кофе ішпегендерін айтты. Олар кофені тек қонаққа барғанда ғана ішетін. Міне, олар қазір Пиппидің еменінде қонақта отыр. Анника абайсызда тізесіне кофе төгіп алды. Тізесі жып-жылы болып кетті де, сосын су болып қалды. Анника еш нәрсе етпейді деп қалған кофесін ішіп отыра берді. Кофелерін тауысқаннан кейін Пиппи ыдыстарды жоғарыдан төмен көк шөпке қарай лақтыра бастады. - Қазіргі шыныаяқтың қаншалықты мықты екенін тексеріп көрейін, - деді ол. Бір шыныаяқ пен үш тәрелке аман қалды, қалғандары сынды. Ал кофе қайнататын шәйнектің шүмегі ғана кертілді. Содан кейін Пиппи еменнің ұшар басына өрмелеп шықпақшы болды. Бір кезде: - Мәссаған! Мынаған қараңдаршы! Мұнда үлкен ойық бар екен, - деп айқай салды. Расымен де, еменнің бел ортасында үлкен ойық бар екен. Оның бетін жапырақ жауып тұрғандықтан, ол сырт көзге бірден байқалмайтын. - Ойыққа мен де түсіп көрсем бола ма? - деп айқайлады Томми. Бірақ жауап болмады. - Пиппи, қайдасың? - деп уайымдай бастады ол. - Ағаштың ішіндемін. Мына қуыс жерге дейін созылады екен. Мен бұл жердегі ағаш саңылауынан шөпте жатқан шәйнекті көріп тұрмын. - Сен енді ол жерден қалай шығасың? - деп қорқып кетті Анника. - Мен енді ешқашан шықпаймын, - деді Пиппи айқайлап. - Зейнетке шыққанша осында отырамын. Ал сендер маған күніне бес-алты рет тамақ тасисыңдар. Анника жылай бастады. - Болды, көз жасыңды көлдете берме, - деді Пиппи. - Онан да сен екеуің осында түссеңдерші. Зынданда қамалып отырған тұтқын болып ойнайық. - Жоқ! Ешқашан түспеймін! - деп Анника бәлесінен аулақ дегендей ағаштан тез-тез жерге түсіп кетті. - Анника, мен сені саңылаудан көріп тұрмын, - деп айқайлады Пиппи тағы да. - Шәйнекті басып кетпе, байқа. Ол байғұс шәйнектің ешкімге зияны жоқ. Шүмегінің кертіліп қалғанына ол кінәлі емес. Анника ағашқа жақындап барды да, кішкентай саңылаудан Пиппидің саусағын көрді. Тек содан кейін ғана көңілі орнына түскендей болды. Бірақ әлі де мазасыданып тұрғаны байқалып-ақ тұр. - Пиппи, сен андағы қуыстан шынымен де шыға алмайсың ба? - деп сұрады. Пиппидің саусағы жоғалып кетті де, бірнеше минуттан кейін жоғарыдағы ағаш ойығынан оның жирен шашы көрінді. - Тырыссам шығуға болады екен, - деді ол жапырақтарды қолымен ысырып жатып. - Андағы ойықтан шығу оңай болса, мен де түсіп көрейініші, - деді бағанадан бері не істерін білмей ағашта әлі отырған Томми. - Ең дұрысы, бұл жерге саты ағаш алып келу керек, - деді Пиппи. Ол ойықтан шықты да, сырғанап жерге түсті. Содан кейін жүгіріп барып сатыны әкеліп ойықтың ішіне қойды. Томми ойыққа түсуге қатты асығып, шыдамсызданып кетті. Бірақ ойық тұрған жерге өрмелеп шығу оңай емес екен. Сонда да Томми батылдық танытып ойыққа дейін көтерілді де, ішіне түсіп кетті. Түк те қорыққан жоқ. Анника болса енді ағасын ешқашан көрмейтін шығармын деп қорқып, уайымдай бастады. Сосын ақырын басып ағаштың саңылауына жақындады да, оның ішіне үңілді. - Анника! - деп айқайлады Томми ойықтың түбінде тұрып. - Біздің жанымызға келсеңші. Бұл жер түк те қорқынышты емес. Сатымен төмен түс. - Рас айтасың ба? - Әлбетте, - деді Томми. Анника қорқа-қорқа қайта ағашқа өрмелей бастады. Сосын Пиппидің көмегімен ойыққа жетті. Басында қараңғыға көзі үйренбей, сатымен баяу түсе бастаған оның бойында Пиппидің көмегінен кейін батылдық пайда болды. - Қорықпа, Анника! Мен сені көріп тұрмын. Құласаң, өзім қағып аламын, - деп Томми да төменде дем беріп тұрды. Анника құлаған жоқ. Аман-есен Томмидің жанына жетті. Біраздан соң оларға Пиппи де келіп қосылды. - Керемет қой, ә? - деді Томми қарындасына қарап. Анника ағасының сөзін мақұлдады. Бұл жер ол ойлағандай тас қараңғы емес, саңылаудан жарық түсіп тұрады екен. Анника саңылаудан сығалап, сыртта шөптің үстінде жатқан шәйнектің көрінетін-көрінбейтінін тексеріп көрді. - Бұл біздің жасырынатын құпия орнымыз болады, - деді Томми. - Бұл жерді бізден басқа ешкім білмеуі керек. Олар бізді іздеп таба алмай жүргенде, біз осында отырып алып оларды мазақтап күлеміз. - Иә. Сосын бар ғой, ұзын жіңішке шыбық тауып аламыз да, олар ағаштың жанында отырғанда саңылаудан шығарып түрткілейміз. Олар мұнда жын-елес бар екен деп шошып жүреді сосын, - деп Пиппи де мәз болды. Бұл ойдың үшеуіне қатты ұнағаны сонша, олар алақайлап, бір-бірін құшақтап мәз-мейрам болды. Осы кезде Томми мен Анниканың үй жағынан оларды түскі асқа шақырған қоңыраудың үні естілді. - Қап, үйге шақырып жатыр, - деп Томмидің көңілі түсіп кетті. - Бірақ ертең мектептен кейін біз бірден осында келеміз. - Иә, сөйтіңдер, - деді Пиппи. Сонымен олар қайтадан жоғары көтерілді. Ойықтан бірінші Пиппи, содан кейін Анника, ең соңында Томми шықты. Төмен түскенде де бірінші Пиппи, одан кейін Анника, ең соңында Томми түсті.

Пиппи тәртіп сақшыларымен қуаласпақ ойнайды

Тоғыз жасар қыздың Виллекулла вилласында жалғыз тұрып жатқанынан қалашық тұрғындары түгел хабардар болды. Үлкендердің барлығы мұны құптай қоймады. Балаға әйтеуір бір ересек қамқор болуы керек. Бала деген мектепке барып, көбейту кестесін жаттауы керек. Содан қалашықтың барша үлкендері көп ойланбастан Виллекулла вилласындағы кішкентай қызды балалар үйіне жіберу керек деп бірауыздан шешім шығарды. Бір күні түстен кейін Пиппи Томми мен Анниканы кофе ішіп, зімбір бисквитін жеуге шақырды. Ол дастарханды тұп-тура баспалдаққа жайған екен. Күн де жылы еді. Бақтағы гүлдердің жұпар иісі аңқып ерекше көңіл күй сыйлайды. Нильсон мырза балюстрадамен біресе жоғары, біресе төмен түсіп ойнап жүрсе, террасада тұрған ат тұмсығын әлсін-әлсін зімбір бисквитіне созып қояды. - Өмір деп осыны айт! - деп Пиппи аяғын көсілтіп жата кетті. Дәл осы кезде қақпа ашылды да, ішке форма киген екі тәртіп сақшысы кіріп келді. - Мәссаған! - деп Пиппи орнынан ұшып тұрды. - Бүгін өзі бір керемет күн болды ғой. Мен тәртіп сақшыларын қатты жақсы көрем. Бірақ рауғаш креміндей емес, әрине. Екі езуі екі құлағына жеткен Пиппи тәртіп сақшыларының алдынан шықты. - Виллекулла вилласына көшіп келген қыз сенбісің? - деп сұрады сақшылардың бірі. - Жоға! Мен қаланың арғы шетінде үшінші қабатта тұратын кішкентай байғұс кемпірмін ғой, - деді Пиппу өзінше әзілдеп. Бірақ тәртіп сақшыларының әзіл көтеретін түрі көрінбейді. Пиппиге «Тым данышпанси берме» деп ескерту жасаған сақшылар қаладағы барлық мейірімді адамдар жиналып, оған балалар үйінен бір бөлме тауып қойғанын айтты. - Мен онсыз да балалар үйінде тұрамын ғой, - деді Пиппи қасын керіп. - Түсінбедік. Ол қайдағы балалар үйі? - Міне, мына үйде. Мен - баламын, ал мынау - менің үйім. Сондықтан бұл балалар үйі болады. Ал бұл үйде маған бөлме деген жетеді. - Әй, балақай, - деп күлді тәртіп сақшысы. - Сен дұрыс түсінбедің-ау деймін. Балалар үйі деген сені бағып-қағып, тәрбиелейтін жер. - Ол жаққа ат апаруға бола ма? - Ат апарғаны несі? Әрине, болмайды! - Қап! - деп желкесін қасыды Пиппи. - Онда маймыл апаруға болатын шығар? - Ол да болмайды. - Түсінікті. Онда балалар үйіне апаратын баланы басқа жерден іздеңіздер. Мен ол жаққа бармаймын. - Бірақ сенің мектепке баруың керек қой! - Мен неге мектепке баруым керек? - Оқып, үйрену үшін, әрине. - Сонда не оқимын мен? - Оқитын нәрсе көп қой. Өміріңе пайдалы көбейту кестесі сияқты нәрселерді үйренесің. - Мен тоғыз жыл көбейту кеспесін білмей-ақ жап-жақсы өмір сүрдім. Яғни алдағы уақытта да өмірім жаман болмайды деген сөз. - Иә. Бірақ өзің ойлашы, білімсіз болған жаман ғой, - деді тәртіп сақшысы оны барынша көндіруге тырысып. - Елестетші, кейін сен ересек болғанда біреу сенен Португалияның астанасы қай қала деп сұраса, жауап бере алмай масқара боласың ғой. - Неге масқара болады екем? - деді Пиппи ыржиып. - Мен оған былай деп жауап берер едім, егер сен Португалияның астанасын қатты білгің келіп бара жатса, португалдықтарға хат жазып, солардан сұрап ал. - Сонда сен бұл сұраққа өзің жауап бере алмағанға ұялмайсың ба? - Мүмкін ұялатын шығармын. Онда «Қап, Португалияның астанасын білмегенімді қарашы!» деп өзімді жегідей жеп, түнімен дөңбекшіп ұйықтамай шығар едім. Бірақ енді, өйтіп жата бермеймін ғой, - деді де Пиппи екі қолымен жер тіреп, аяғын жоғары көтеріп тұра қалды. Ол осы қалыпта тұрып «Өйткені мен әкеммен бірге Лиссабонда болғам» деді. Осы кезде әңгімеге екінші тәртіп сақшысы араласты. Ол Пиппиге өз қалауынша тұрып, өз қалауынша жүре алмайтынын түсіндіріп, оның өздерімен бірге қайткен күнде де балалар үйіне бару қажеттігін нығарлап айтты. Сөйтті де, оған жақындап, оның қолынан шап беріп ұстап алды. Бірақ Пиппи қолын сілкіп тез босанып кетті де, сақшының арқасынан қағып «Ал енді ұстап көр!» деп қаша жөнелді. Олар есін жиып болғанша, Пиппи балкюстрада арқылы балконға қарай өрмелеп бара жатты. Тәртіп сақшылары Пиппи сияқты өрмелей алмағандықтан, балконға саты ағаш алып кеп, сол арқылы шықпақшы болды. Бірақ олар балконға жетем дегенше, Пиппи шатырға шығып үлгерді. Шатырдың үстімен маймылша өрмелеп жоғары шыққан ол ақыр аяғы мұржаға секіріп мініп алды. Екі тәртіп сақшысы балконда желкесін қасыған күйі тұрып қалды. Ал төменде Пиппиді бақылап тұрған Томми мен Анниканың таңғалғаннан ауыздары аңқиып ашылып қалыпты. - Қуыспақ ойнаған қандай күшті! - деп айқайлады Пиппи. - Ойнауға келгендеріңіз жақсы болды ғой. Бүгін, айтса айтқандай-ақ, керемет күн екен. Не істейміз деп біраз ойланған екі тәртіп сақшысы саты тауып, оны қабырғаға сүйеп, бірінің соңынан бірі шатырға шықты. Шатырдың үстінде қалталаңдап өзіне қарай келе жатқан қос сақшыны көрген Пиппи: - Қорықпай-ақ, батыл бассаңыздаршы аяқтарыңызды! Қорқатын дәнеңе де жоқ бұл жерде, - деп айқай салды. Сосын тәртіп сақшылары өзіне әне-міне жетем деп қалған кезде Пиппи мұржадан секіріп түсіп, шатырдың келесі бетіне өтті. Өзі ішек-сілесі қатып күліп жүр. Үйдің Пиппи өткен беті өсіп тұрған ағашпен жапсарлас болатын. Пиппи «Қараңдар! Мен құлап бара жатырмын!» деп айқай салды да, шатырдың ернеуінен ағаш жапырақтарының ортасына секіріп, көзді ашып-жұмғанша бұтақта ары-бері салбырап тербетіліп тұра қалды. Содан кейін ағаштың діңі арқылы жерге түсіп, үйдің қабырғасына сүйеп қойған сатыны алып тастады. Екі тәртіп сақшысы Пиппи секіріп түскенде көздері атыздай болып шошып кетіп еді, енді сатының жоқ екенін көргенде естері ауып қала жаздады. Не істерлерін білмей қатты сасқаннан төменде өздеріне шірене қарап тұрған Пиппиді қарғап-сілеп, сес көрсетіп ашуға басты. - Неменеге сонша ашуланасыздар? - деп Пиппи олардың өзін жазғыра қарады. - Бұл бар болғаны қуаласпақ ойыны ғой. Екі сақшы үндемей тұрып қалды. Сосын біреуі дауысын жұмсартып: - Егер қиын болмаса, сатыны орнына қоясың ба? Біз жерге түсейікші, - деп қиыла өтініш айтты. - Оның не қиындығы бар? Әрине, қоямын, - деп Пиппи сатыны қайтадан қабырғаға сүйеп қойды. - Сосын бәріміз бірге кофе ішіп, көңіл көтеруге де болады. Бірақ тәртіп сақшылары өтірік алдаусыратқан екен. Олар жерге аяқтары тиген сәтте Пиппиге тап беріп, оны ұстап алды да: - Қазір жақсылап сазайыныңды береміз, оңбаған неме! - деді. Пиппидің қабағы сәл шытылып кетті. - Қызық екені рас, бірақ осы ойнағаным да жетер, болды, - деді де, екеуін бірдей белбеулерінен көтеріп алып бақтың сыртына - көшеге шығарып қоя салды. Қос сақшы біраз уақыт естерін жия алмай тұрып қалды. - Ойбу, ұмытып барады екенмін. Күте тұрыңдар, - деп Пиппи үйіне жүгіріп кіріп кетті де, жүрек пішіндес екі бисквит алып қайта жүгіріп шықты. Оны сондай ізетпен әлі де не болғанын түсінбей тұрған екі сақшыға ұсынып тұрып: - Мынадан ауыз тиіңіздер. Аздап күйіп кеткен, бірақ жеуге жарамды, - деді. Пиппидің қолын қайтаруға олардың шамасы жоқ еді. Үлкен іс тындырғандай екі езуі екі құлағына жеткен Пиппи өзіне таң-тамаша болып қарап тұрған Томми мен Анникаға беттеді. Ал екі тәртіп сақшысы болса, естерін жия сала алды-артына қарамай қалаға қарай заулап берді. Олар қаладағы үлкендерге Пиппидің балалар үйінде тұруға келмейтінін жыр етіп айтып жатты. Бірақ өздерінің шатырдан түсе алмай қалғаны туралы бір ауыз сөз қоспады. Үлкендердің бәрі әрі ақылдасып, бері ақылдасып, ақыры Пиппиді Виллекулла вилласында өз жайына қалдыруды ұйғарды. Ал мектепке барғысы келіп жатса, оны да өзі көре жатар. Түстен кейінгі уақытын Пиппи, Томми мен Анника өте көңілді өткізді. Олар үзіліп қалған кофе отырысын одан әрмен жалғастырды. Он төрт бірдей зімбір бисквитін жеген Пиппи: - Әлгілер тәртіп сақшыларына ұқсамайды ғой. Неменеге қайта-қайта балалар үйі, көбейту кеспесі, Лиссабон деп қақсап қалды? - деп өткен жайтты есіне түсіріп, басын шайқап қойды. Содан кейін ол террасадан атын алып шықты да, үшеуі оған мінгесіп алды. Алғашында Анника қорқып, мінбеймін деп тартыншақтағанымен, аттың үстінде мәз болып отырған Пиппи мен Томмиді көргенде қызығып кетті. Олар атқа мінгесіп бақтың ішінде біресе желіп, біресе баяу аяндап әбден көңіл көтеріп, бой жазды. Көңілденіп кеткен Томми айқайлап та жіберді: Келеді швед шауып, Қалмаңдар аттан ауып! Ойындары әбден қанған балалар ақшам кезінде үйлеріне кетті. Кешкісін төсектеріне жатқан кезде Томми Анникадан: - Анника, қалай ойлайсың, Пиппидің осында көшіп келгені жақсы болды ма? - деп сұрады. - Әрине! - Сонда деймін, ол келмей тұрып екеуміз қандай ойын ойнағанбыз? - Крокет... сосын, басқа да ойындар. Бірақ Пиппимен әлдеқайда көңілді ғой. Оның үстіне оның аты мен маймылы да бар.

👀 1 адам оқыды

Пиппидің кофе ішуге баруы

Бір күні Томми мен Анниканың анасы өзінің құрбыларын кофе ішуге шақырды. Бәліш пен бисквиттің мол пісірілуі себепті Томми мен Анникаға Пиппиді де шақыруға рұқсат берді. «Маған да жақсы болар еді. Балалар бір-бірімен ойнаса, қонақ күтуіме кедергі келтірмейді» деп ойлады анасы. Мұны естіген Томми мен Анниканың қуаныштан төбелері көкке екі елі жетпей қалғандай болды. Олар жақсы жаңалықты жеткізу үшін Пиппидің үйіне қарай құстай ұшты. Пиппи бұл кезде тот басқан ескі су құйғышпен солып қалған гүлдерді суарып бақшада жүрген-тін. Жаңбыр жауып тұрғандықтан, Томми Пиппиге гүлдерге су құюдың қажеті жоқтығын айтты. - Сен солай ойлайсың, - деді ашулы жүзбен Пиппи. - Таң атқан бойда бақшаны суарамын деп ойлап, түні бойы көз ілмедім. Тіпті нөсер жаңбыр да мені тоқтата алмайды енді. Айтқаным айтқан! Сосын Анника Пиппиге анасының оны кофе ішуге шақырып жатқандығын жеткізді. - Кофе ішуге? Мені ме? - деп айқай салған Пиппи толқығаннан гүлдің орнына Томмиге су құя бастады. - Сонда ол қандай отырыс болады? Мәссаған, толқып кеттім ғой! Әдеп сақтай алмай қалсам ше? - Өй, сен де айтасың-ау. Сөзсіз әдепті боласың, - деді Анника. - Тым сенімді болма, - деді Пиппи. - Барынша тырысамын ғой, әрине. Бірақ адамдардың мені әдепсіз деп ойлайтынына әбден көзім жеткен. Теңізде мұндай нәрселерге аса мән бермейтінбіз. Бірақ сендер мен үшін ұятқа қалмайсыңдар. Ол үшін барымды саламын деп уәде беремін. - Керемет, - деді Томми. Сөйтіп екеуі жаңбыр жауып тұрғанына қарамастан, үйлеріне жүгіріп кетті. - Бүгін күндіз үште. Ұмытып кетпе! - деп айқай салды Анника қолшатырдың астынан. Сағат үш шамасында Сеттергрендер үйінің кіреберісінде кербез бір ханым тұрды. Бұл біздің Ұзыншұлық Пиппи еді. Оның өрілмеген қызыл шашы қобырап, арыстанның жалындай алаулап-ақ тұр. Ерінін алқызыл түске, ал қасын қара қарындашпен баттастырып бояп алған оның түрі шынымен де адам шошитындай еді. Тырнағын да қызыл түспен бояп алған ол туфлиіне үлкен жасыл бантик тағып алыпты. - Бүгінгі отырыста менен асқан сұлу бикеш бола қоймас, - деп сыбырлады ол есіктің қоңырауын басып жатып. Сеттергрендердің қонақ бөлмесінде әдемі киінген үш ханым, Томми, Анника және аналары бар екен. Үстелге әдемі жапқыш жабылған, каминде от жанып жатыр. Ханымдар өзара сыбырлап бір нәрсе айтып, ал Томми мен Анника диванда альбом ақтарып отыр. Жанға жайлы тыныштық орнаған. Кенет тыныштық күрт бұзылды. - Қарауыл! Кіреберістен құлақ тұндырарлық дауыс естілді де, көзді ашып-жұмғанша есіктен Ұзыншұлық Пиппи көрінді. Ол аяқасты қатты айғайлағаны сонша, ханымдар отырған орындарынан ұшып кете жаздады. - Рота, алға бас! Пиппи адымдай басып Сеттергрен ханымның қасына жетіп барды. - Рота, тоқта! - деп бұйрық бере сөйледі де: - Қолыңды алға соз. Бір-екі! - деп Сеттергрен ханымның қолын алып, амандасты. Сосын «Тізеңді бүк» деп өз-өзіне бұйрық беріп, сыпайы түрде тәжім жасады. Содан кейін Сеттергрен ханымға қарап жымиып, әдеттегі дауысымен: - Негізі мен ұялшақпын. Сондықтан өз-өзіме бұйрық бермесем, әлі де дәлізде абыржып, ішке кіре алмай тұрушы едім, - деді. Бұдан кейін Пиппи қонақтардың әрқайсысымен жеке-жеке амандасып, олардың маңдайынан сүйді. - Ғажапсыз! Айтары жоқ ғажапсыз! - деп қайталаумен болды. Оның бұл сөзді бір жолы бір джентльменнің бір ханымға айтқанын естігені бар еді. Сосын көзіне түскен ең ыңғайлы орындыққа отырды. Сеттергрен ханым бұл қыз Томми мен Анниканың бөлмесінде болады деп ойлаған. Бірақ тізесін ұрғылап, өз-өзіне риза болып отырған Пиппидің бұл арадан кетер ойы көрінбейді. Дастарқанды көзімен бір шолып өткен ол: - Бәрі сондай дәмді көрінеді. Қашан бастаймыз? - деп қояды. Дәл осы кезде бөлмеге қолында кофе қайнатылған шәйнегі бар Элла кіріп келді. Ол Сеттергрен ханымның үй шаруасына көмектесетін адамы болатын. Сеттергрен ханым қонақтарды дастарқанға шақырды. Сол сол-ақ екен, Пиппи «Мен біріншімін!» деп дастарқанға екі аттап жетіп барды. Ол көп ойланбастан тәрелкесіне бір ыдыстағы барлық бәліш пен бисквитті салып алды. Бес түйір қантты кофе құйылған күрешкеге салып жіберді де, үстіне құтыдағы кілегейдің жартысын құйды. Сөйтіп басқа ханымдар дастарқанға жақындаймын дегенше, ол өз орнына қайта оралды. Пиппи аяғын алға созып жіберіп, тәрелкені тізесіне қойды. Сосын риза кейіппен бисквитті кофе құйылған тостағанына малып, бәрін аузына тығып жіберді. Ауызы тамаққа толғаны сонша, бір ауыз сөз айта алмай қалды. Көзді ашып-жұмғанша тәрелкесіндегінің бәрін тауысты.Сосын орнынан тұрып, дабыл қаққандай тәрелкесін тарсылдатты. Сөйтті де, бәліш немесе бисквиттен қалды ма екен деп, дастарқанды айнала жүрді. Ханымдардың өзін жақтырмай қарағанын ол аңғарған да жоқ. Аузына біресе бәліші, біресе бисквитті тықпалаумен болған ол бірдеңе айтып секіріп, секіріп қояды. - Шақырғандарыңызға мың да бір рақмет, - деді сосын. - Ешікім мені бұрын-соңды кофе ішуге шақырмап еді. Дастарқанның дәл ортасында қызыл түсті желесі бар үлкен торт тұрған. Қолын артына айқастырып, торттан көзін ала алмай тұрған Пиппи кенет алға еңкейді де желені тістеп алды. Бірақ басын тез тарта қойды. Себебі оның бетіне бұл кезде тұтас крем жағылып қалған болатын. - Ха-ха! - деп күлді Пиппи. - Енді тығылмақ ойнасақ та болады. Себебі менің көзім ашылмай қалды. Еш нәрсе көріп тұрған жоқпын. Ол тілін шығарып ерні мен бетіндегі кремді жалады. - Мұным дұрыс болмады, ә? - деді ол. - Торт енді қайта қалпына келтіруге келмейді. Сол себепті мен енді оны бүтіндей жей салайын. Айтқанындай-ақ, ол тортты алып жей бастады. Сөйтіп кірпік қаққанша тортты да жоқ қылды. Сосын өз-өзіне риза кейіпте қарнын сипады. Бұл кезде Сеттергрен ханым ас бөлмеге шығып кеткендіктен, болған жайттан хабарсыз еді. Қонақ бөлмеде отырған ханымдар торттан дәм татырмаған Пиппиге қатулы жүзбен қарады. Осыны байқаған Пиппи олардын, көңілін аулағысы келіп: - Майда-шүйдеге ренжудің керегі жоқ, бастысы - деніміз сау болсын. Ал отырыс көңілді болуы керек қой, - деп қойды. Ол шақпақ қант салынған ыдысты алып, кілемге төңкере салды да: - Ойбу! Қап, әттеген-ай, а! - деп шошып кетті. Қалайша қателестім? Мұны мен құмшекер екен деп қалдым. Болар іс болды. Сосын ол дастарқандағы басқа қант салғышты алып, аузын қантқа толтырып, бөлмеге оны үрлеп, шашты. - Егер осы көмектеспесе, онда басқа еш нәрсе көмектесе алмайды! Сөйтіп ол қант салынған ыдысты төңкеріп, қалған қантты еденге шашты. - Бері қараңыздар, - деді ол. - Бұл шақпақ қант емес, құмшекер. Бұл жолы қателескен жоқпын. Демек қателігімді түзедім. Құмның үстімен жүру қандай керемет екенін білесіздер ме? - деп сұрады ол ханымдардан. - Жалаң аяқ жүрсең, тіпті керемет, - деп сөзін жалғастырған ол көп ойланбастан туфлиі мен шұлығын шешті. - Жүріп көруге кеңес беремін. Өмірде бұдан асқан рахат жоқ, шын айтамын! Дәл осы кезде бөлмеге Сеттергрен ханым кіріп келді. Еденге шашылған қантты көрген ол Пиппиді қолынан жетектеп, Томми мен Анниканың жанына апарып отырғызып қойды. Сосын қонақтарының жанына жайғасып, тағы бір тостаған кофе ішуді ұсынды. Торттың жоқ болып кеткенін көрген ол қонақтарға торт ұнаған екен ғой деп қатты қуанды. Пиппи, Томми мен Анника үшеуі диванда өзара күбірлесіп, каминде от маздап жанып жатты. Ханымдар кофе ішіп, бөлмеде қайтадан тыныштық орнағандай болды. Әдетте кофе ішуге жиналған ханымдар үй қызметкерлері туралы әңгіме айтқанды ұнатады ғой. Бұл жолы да солай болды. Олардың айтуына қарағанда, қазір дұрыс үй қызметкерін табу оңай емес. Көп адамдардың олардың қызметіне көңілдері толмайды. Сол себепті оларды ұстаудың еш қажеті жоқ, барлық жұмысты өзің істегенге еш нәрсе жетпейді. Өзің істесең, қалай болған күнде де, жұмыстың дұрыс істелгеніне сенімді боласың деді бірауыздан бәрі. Пиппи диванда ханымдардың әңгімесін үнсіз ғана тыңдап отырған болатын. - Әжемнің үй тірліктеріне көмектесетін Малин есімді көмекшісі болған, - деді ол кенет бар даусымен. - Оның аяғы үсіп қалған. Бірақ басқа жері сап-сау. Оның жалғыз-ақ жағымсыз қылығы - үйге келген қонақтардың аяғын тістейтін. Сосын ит құсап үретін! Оның үрген дауысы көшеге дейін естілетін. Ол мұны тек көңілді болған кезде ғана істейтін. Бірақ Малиннің солай көңіл көтеретінін қонақтар қайдан білсін?! Малин әжемнің қолына келген алғашқы жылдары біздің үйге кәрі діндардың әйелі қонаққа келеді. Малин әдеттегідей жүгіріп барып, кемпірдің аяғын тістеп алғанда ол баж ете қалған ғой. Малин шошығанынан одан әрмен қатты тістеймін деп жағы қарысып қалыпты. Қысқасы, сөйтіп бір жұмаға дейін жағын аша алмай, картопты әжемнің өзі аршыған еді. Есесіне, картоп жақсы аршылды. Жақсы аршылғаны сонша, картоп аршылып біткенде әжемнің алдында бірде-бір картоп жоқ, тек үйілген қабық қана қалыпты! Содан кейін діндардың әйелі әжемнің үйіне аттап баспапты. Әзілді түсінбейтін адамға не дейсің енді?! Ал Малин болса көтеріңкі көңіл күйде жүрді. Шынын айтқанда, оның мінезі онша жақсы емес еді. Бірде әжем оның құлағына шанышқы тығып алғанда, ол күні бойы бұртиып жүріп алған болатын. Пиппи ханымдарға қарап күлімсіреді. - Малин сондай болатын, амал жоқ, - деді де күрсініп, саусақтарын айналдырды. Ханымдар Пиппиді естімегендей, әңгімелерін жалғастыра берді. - Егер Роза ұқыпты болғанда, - деді Берггрен ханым. - Оны алып қалар едім. Бірақ ол сондай салақ. - Онда Малинді көруіңіз керек еді, - деп тағы сөзге араласты Пиппи. - Малин сондай салақ болатын. Оған қараудың өзі мүмкін емес деп айтатын әжем үнемі. Әжем тіпті оны ұзақ уақыт бойы қара нәсілді қыз деп ойлапты. Сөйтсе ол көптен бері жуынбаған екен. Ол - ол ма, қайырымдылық балында ең лас тырнақ бойынша бірінші орын алғаны бар оның. Еске түсірудің өзі жиіркенішті. Сонша салақ болуға бола ма?! - деп сөзін аяқтады Пиппи. Сеттергрен ханым оған қабағын түйіп қарады. - Өткенде менің Бриттам, - деп осы тұста Гранберг ханым сөзге араласты, - серуенге шыққанда менің көк түсті жібек көйлегімді рұқсатсыз киіп кетіпті. Бұдан асқан ұятсыздық бар ма? - Әрине, әрине, - деді Пиппи. - Байқасам, ол Малин екеуі қатты ұқсайды екен. Әжемнің қатты жақсы көретін алқызыл түсті жүннен тоқылған кеудешесі бар еді. Қиыны сол, сол кеудеше Малинге де ұнап қалыпты. Күнде таңертең оны кім киеді деп әжем мен Малин ұрсысады екен. Ақыры оны екеуара кезекпен киетін болып келіседі. Бірақ Малиннің қандай қиын адам екенін сіздер білмейсіздер ғой. Ол тіпті әженің кезегі болған күні де «Егер бүгін кеудешені кимесем, сізге шалқаннан езбе дайындап бермеймін!» - деп талап қояды екен. Әжемнің келіспеске амалы жоқ. Себебі, шалқан езбесі оның ең сүйікті тағамы ғой. Ал Малин болса, камзолды киген соң қуаныштан жүзі бал-бұл жанып, асбөлмеде шалқанды үккіштен өткізетін. Жұмысқа қатты кірісіп кететіні сонша, қабырғаның бәріне шашырататын... Қонақ бөлмеде бір сәтке үнсіздік орнады. Үнсіздікті Александерссон ханым бұзды. - Әзір ұстап алған жоқпын, бірақ біздің Гульда зат ұрлайтын сияқты маған. Соңғы кезде заттардың жоғалып жүргенін байқап қалдым, - деді ол. - Малин... - деп Пиппи сөзін бастай бергенде, Сеттергрен ханым оны бөліп жіберді де: «Балалар, қане, жылдам бөлмелеріңе барыңдар!» - деп бұйырды. - Иә, бірақ Малин де ұрлық жасайтын деп айтқым келген, - деп қайтар емес Пиппи. - Құдды сауысқан сияқты сол жақтан да, оң жақтан да, тіпті алдындағыны да іліп алып кететін! Ұрламаса, тұра алмайтын. Тіпті түн ортасында тұрып ұрлық жасайтын. Өйтпесем ұйықтай алмаймын дейтін. Бір күні әжемнің пианиносын ұрлап, оны ең жоғарыдағы жәшігіне салып қойған ғой. Ептілігіне таңғалып отыратын әжем. Осы кезде Томми мен Анника Пиппиді қолынан жетектеп баспалдаққа қарай сүйреді. Ханымдар ыдыстарына үшінші рет кофе құйдырды. - Элламды жамандағым келмейді. Бірақ ол фарфорды көп сындырады. - деді Сеттергрен ханым. Кенет баспалдақтың жоғарғы жағынан жирен бас көрінді. - Малиннің сындырған фарфорына сан жетпейді, - деп айқайлады жоғарыдан Пиппи. - Айтсам, сенбессіздер. Ол ыдыс сындыруға аптаның бір күнін арнайы белгілеп қоятын. Және сол күні одан басқа ешнәрсе істемейтін. Әжемнің айтуынша, әр сейсенбі сайын таңғы бестен бастап ұзынтұра бойжеткеннің асбөлмеде қалай фарфор сындырып жатқаны естілетін. Ол сындыруды кофеге арналған тостағандар мен майда-шүйде ыдыстардан бастап, жалпақ, шұңғыл тәрелкелермен жалғастырып, ең ақырында сорпаға арналған ыдыстармен аяқтайтын. Таңертеңгілік асбөлмедегі тарс-тұрс еткен дыбысты есту бір ғанибет еді деп отыратын әжем. Егер түстен кейін Малиннің бос уақыты болса, қолындағы балғамен қонақ бөлменің қабырғасында ілініп тұрған көнекөз жәдігер ыдыстарды шағатын. Әр сәрсенбі сайын әжем жаңадан ыдыс сатып алатын, - деп сөзін аяқтаған Пиппи көзден ғайып болды. Сеттергрен ханымның төзімі таусылды. Ол баспалдақпен жоғары қарай жүгіріп шығып, балалар бөлмесінде Томмиге баспен тұруды үйретіп жатқан Пиппидің жанына жетіп барды да: - Енді мұнда келме, - деп айқайлады. - Себебі сен өзіңді әдепті ұстауды білмейсің. Пиппи оған таңдана қарады да, көзі жасқа толып кетті. - Өзімді әдепті ұстай алмайтынымды сезіп едім, - деді ол. - Талпынудың да керегі жоқ. Бәрібір ешнәрсе үйрене алмаймын. Одан да теңізде қалуым керек еді. Сосын ол Сеттергрен ханымға ізетпен иіліп, Томми мен Анникамен қоштасып, баспалдақпен төмен баяу түсе бастады. Дәл осы кезде ханымдар да кетейін деп жатыр екен. Пиппи кіреберістегі аяқкиімге арналған жәшікке отырып, ханымдардың айна алдында қалпақтарын түзеп, пальтоларын киіп жатқанын бақылап отырды. - Үй көмекшелеріңізді жақсы көрмейтіндеріңіз қандай өкінішті, - деді ол. - Сіздерде де дәл Малиндей біреуі болу керек! Ондайды іздеп таппайсың деуші еді әжем бірақ. Білесіздер ме, бір мейрамда Малин дастарқанға қуырылған торай әкелмекші болады. Сонда оның не істегенін білесіздер ме? Аспаздық кітаптан қуырылған торайды үстелге әкелгенде құлағына қағаздан раушан гүлің қыстырып, ауызына алма салу керек дегенді оқып алған ол бәрін керісінше істеген ғой. Торайдың құлағы мен ауызында тұратын дүниені алжапқыш байлаған Малиннің өзінің құлағы мен ауызына қыстырып ап, қолындағы қуырылған тораймен кіріп келгендегі түрін көрсеңіздер ғой! «Неткен ақымақсың, Малин!» - деді әжем. Әрине, Малиннің бірдеңе деуге шамасы да жоқ еді. Құлағы қышыған соң басын шайқады. Бір нәрсе айтайын десе, аузынан тек «бұ-бұ-бұ» деген дыбыс қана шығады. Үй толы қонақ. Әдеттегідей біреуді тістейін десе, аузы бос емес. Малин үшін ең қиын күн болған еді сол күн, - деді көңілсіз Пиппи. Ханымдар пальтоларын киіп, Сеттергрен ханыммен қоштасты. Пиппи оған жүгіріп барып: - Әдепті бола алмағаным үшін кешірім өтінемін. Сау болыңыз! - деді. Сосын үлкен қалпағын киіп, ханымдармен бірге сыртқа шықты. Қақпадан шыққан соң олардың жолы екіге айырылып, Пиппи сол жаққа - Виллекулла вилласына бет алса, ханымдар оңға қарай кетті. Бірақ арада көп уақыт өтпей-ақ олар ту сырттарынан біреудің ентіге жүгіріп келе жатқанын естіді. Бұл ханымдардың соңынан қуып жеткен Пиппи болатын. - Малин кетіп қалғанда әжемнің қалай қиналғанын білсеңіздер ғой. Бірнеше тостағанды сындырған Малин бір сейсенбіде заттарын жинап, теңізге қашып кетіпті. Сол күні фарфорды әжемнің өзінің сындыруына тура келді. Сөйтіп бұрын ондай істеп көрмеген әжем қолын да қанатты. Әжем одан кейін Малинді ешқашан көрген емес. Ол сондай жақсы қыз еді деп айтып отыратын әжем. Бәрін айтып болған соң Пиппи кері бұрылды да, жүгіріп кетті. Ал ханымдар өз жолымен кетті. Бірақ көп ұзамастан Пиппидің бар дауысымен: «ӘЛГІ МАЛИН ЕШҚАШАН ТӨСЕКТІҢ АСТЫН СЫПЫРМАЙТЫН!» - деп айқайлағанын естіді.